ئه‌مساڵیش نه‌درا به‌ تره‌مپ

نۆبڵی ئاشتی به‌ نافی پێلای به‌خشرا

ئه‌رسه‌لان عه‌بدوڵا

لیژنەی خه‌ڵاتی نۆبڵ ئه‌مڕۆ هەینی بەخشینی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بە دادوەری ناسراوی ئەفریقای باشوور ناڤی پێلای راگەیاند، ئەمەش وەک رێزلێنانێک بۆ کاری یاسایی و دادوەری ناوازەی تایبەت بە بەرگریکردن لە مافەکانی مرۆڤ و بەرزڕاگرتنی سەروەری یاسا لەسەر هەردوو ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی.

لیژنه‌ی نۆبڵ له‌ نه‌رویج ئاماژەی بەوەدا کە پێلای لە نێوان 287 کاندیددا هەڵبژێردرا، هەڵبژاردنێک کە شایه‌نی دەیان ساڵی کاری ماندوونەناسانەی ئه‌و خانمه‌یه‌ لە بوارەکانی مافی مرۆڤ و یاسادا، كه‌ لەم ماوەیەدا پۆستی باڵای نێودەوڵەتی بەدەستهێناوە.

پێلای لە ساڵی 1941 لە شاری دوربان لە خێزانێکی بە رەچەڵەک هیندی لەدایکبووە، دژی رژێمی ره‌گه‌زپه‌رستی بووه‌ له‌ باشووری ئه‌فریقا، بووە یەکەم ژنی پێست ره‌شیش، کە کۆمپانیایەکی یاسایی لە پارێزگاکەیدا دامەزراندووە و بەرگری لە زیندانییە سیاسییەکان  كردووه‌، دیارترینیان نیلسۆن ماندێلا بوو.

پێلای وەک دادوەر لە دادگای تاوانەکانی نێودەوڵەتی بۆ رواندا کاری کردووە، رۆڵێکی مێژوویی گێڕاوە لە دەرکردنی بڕیارە گرنگەکان کە دەستدرێژی و توندوتیژی سێکسی وەک کردەوەی جینۆساید و تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی پۆلێن کردووە.

هەروەها وەک کۆمسیاری باڵای مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان 2008 تا 2014 کاری کردووە و ئێستاش وەک دادوەرێکی تایبەت لە دادگای نێودەوڵەتیدا کاردەکات، جگە لەوەی سەرۆکایەتی کۆمیسیۆنی سەربەخۆی لێکۆڵینەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان ده‌كات سەبارەت بە پێشێلکارییەکان لە خاکی فەڵەستین.

سه‌رۆكی ئه‌مریكا دۆناڵد تره‌مپ له‌وه‌ته‌ی گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكا له‌ خولی دووه‌میدا، لێره‌وله‌وێ ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو كه‌ شایه‌نی ئه‌وه‌یه‌ خه‌ڵاتی نۆبڵی ئاشتی پێبدرێت و توانیویه‌تی چه‌ندین شه‌ڕ بوه‌ستێنت و رۆڵی له‌ ئاشته‌وایی چه‌ندان وڵات هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ ئه‌رزی واقیعدا سه‌رپه‌رشتیارانی خه‌ڵاته‌كه‌ له‌ نه‌رویج پێیان وایه‌ هێشتا سه‌رۆكی ئه‌مریكا شایه‌نی خه‌ڵاته‌كه‌ نییه‌.