ترهمپ و ناتهنیاهۆ
ئامانجی چییه؟
ناتهنیاهۆ هانی ترهمپ دهدات هێرش بكهنه سهر ئێران
ئهرسهلان عهبدوڵا
ماڵپهڕی ئهلمۆنیتۆر ئاشكرای كرد، سهرۆكوهزیرانی كاربهڕێكهری ئیسرائیل بنیامین ناتهنیاهۆ پێشنیازێكی داوهته سهرۆكی ئهمریكا دۆناڵد ترهمپ، كه بۆ ماوهی چوار تا حهوت رۆژ هێرش بكهنهوه سهر ئێران و شهڕهكهش فراوان نهكرێت، بهڵكو دامهزراوه سهربازی و ئهتۆمییهكانی ئێران بكرێنه ئامانج.
ماڵپەڕەکە ئهمڕۆ شهممه 21.11.2026 به پشتبەستن بە سەرچاوە دیپلۆماسییەکانی رۆژئاوا و بەرپرسانی ئیسرائیل، بڵاویكردهوه، ئەو پێشنیازە رووبەڕووی گهرهنتییهكانی ئەمریکا دەبێتەوە، بەتایبەتی سەبارەت بە ئەگەری وەڵامدانەوەی ئێران و کاریگەریی هەر رووبەڕووبوونەوەیەکی نوێ لەسەر کەشتیوانی و دابینکردنی نەوت، هەروەها پرسیارەکان سەبارەت بە کاتی ئۆپەراسیۆنەکە، کە پەیوەستە بە هەوڵەکانی ناتهنیاهۆ بۆ مانەوەی له دەسەڵات لە دوای هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییەی ئیسرائیل.
ئاماژە بەوەش کراوە، داواکارییەکانی ئیسرائیل بۆ کردەوەی سەربازی لەسەر بنەمای هەواڵگرییە، کە بە گوێرەی سەرچاوەکان، هەوڵەکانی ئێران بۆ پەرەپێدانی چەکی کیمیایی و بایۆلۆجی و ئەگەری بەکارهێنانیان لە رێگەی مووشەکی بالیستیک یان فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوەیه.
ههروهها ئهلمۆنیتۆر باسی ئهوهی كردووه، نیگەرانییەکانی ئیسرائیل لەسەر بنەمای ئەوەی کە بە وتەی خۆیان، هەوڵەکانی ئێرانە بۆ گواستنەوەی پاشماوەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی بۆ دامەزراوە قووڵەکانی ژێرزەوی، ئەمەش وایکردووە کە تەنانەت بە بۆمبی قورسی ئەمریکاش بە ئامانجگرتنیان قورستر بێت.
ماڵپهڕهكه لە زاری سەرچاوەیەکی رۆژئاوایی ئاگادار لە پەیوەندییەکان، رایگەیاندووە، دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەمریکا ئەو زانیاریانەی پێشکەش دەکرێن بە باوەڕپێکراو دەزانن، بەڵام ئاماژە بەوە دەکەن چالاکییە گومانلێکراوەکان هێشتا لە قۆناغی سەرەتاییدان و گەرەنتی هەنگاوی سەربازیی دەستبەجێ لە هەفتە و مانگەکانی داهاتوودا ناکەن.
سهرچاوهكه لە زاری بەرپرسێکی باڵای ئیسرائیلەوە بڵاویکردووەتەوە، تەلئەبیب بە پێویستی دەزانێت قۆناغی ئێستا بقۆزێتەوە پێش ئەوەی بڕیارە سەربازییەکانی ئەمریکا لە رووی سیاسییەوە ئاڵۆزتر بن.
بەڵام بەرپرسانی ئەمریکی پرسیار لە پاڵنەرەکانی پشت پەلەکردنی ئیسرائیل دەکەن، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی ئەو قەیرانە سیاسییەی کە ناتهنیاهۆ لە دوای هەڵبژاردنەکانی 27ی ئۆکتۆبەرهوه رووبەڕووی دەبێتەوە.
بەگوێرەی سەرچاوەیەکی سیاسیی ئیسرائیل، کە قسەی بۆ ماڵپەڕەکە کردووە، رووبەڕووبوونەوەی سەربازیی بەرفراوان لەگەڵ ئێران، دەتوانێت گۆڕانکاری لە دیمەنە سیاسییە ناوخۆییەکان بکات و نەیارانی ناتهنیاهۆ پاڵ بنێت بۆ ئەوەی قبوڵبکەن بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی یەکگرتووی نیشتمانی لەژێر سەرکردایەتی ئەودا، ئەمەش لەژێر فشاری دۆخی ئەمنیدا.
ئەو سەرچاوەیە پێی وابوو، باسکردن لە پێویستیی لێدانی دەستبەجێی ئێران، بەشێکی زیاتر پەیوەستە بە ئەجێندای سیاسیی ناتهنیاهۆوە، نەک بە پێشهاتە هەواڵگرییەکان، کە پێویستی بە دەستێوەردانی بەپەلە هەیە.
کەناڵی سی ئێن ئێنی ئهمریكی، لە 16ی ئەم مانگە بە پشتبەستن بە کاربەدەستانی ئەمریکی بڵاویکردەوە، ئێران پلانی لەناکاو دادەڕێژێت بۆ ئەنجامدانی هێرشە ئەگەرییەکان بە بەکارهێنانی چەکی کیمیایی، یان بۆمبی تیشکی کە بەرپرسانی باڵای واشنتۆن دەکاتە ئامانج.
هەروەها رۆژنامەی نیویۆرک تایمز بڵاویکردەوە، هەواڵگریی ئیسرائیل بەرپرسانی ئەمریکای ئاگادارکردووەتەوە، بەرنامەی چەکی کیمیایی ئێران دەتوانێت مەترسییەکی جیدیتر بێت لە ئامانجه ئەتۆمییەکانی تاران، هەرچەندە هەندێک لایەن ئەو هەڵسەنگاندنانەیان خستووهتە ژێر پرسیارەوە.