ئێران خاوەنی مەترسیدارترین چەکە بۆ ئەم جەنگەی ئێستای

فەرهاد حەسەن

جیاواز لە هەموو چەكە تەقلیدییەكان، كە سوپاكانی جیهان لە جەنگەكاندا بەكاری دەهێنن، ئێران خاوەنییەتی و لەوەتەی هەیە بەكاریدەهێنێت و تاوەكو ئێستاش تێكنەشكاوە، جا ئەو چەكە نە دەمانچە، نە كڵاشینكۆف، نە بۆمبی ئەتۆمی و نە مووشەكی بالیستییە، بەڵكو چەكێكە ئێران بیرۆكەكەی لە چنینی فەرشێكی نایابی كاشان وەرگرتووە كە ماوەی چینینەكەی دوو ساڵی پێدەچێت و یەكێكە لە براندە هەرەبەناوبانگەكانی ئەو وڵاتە لەجیهاندا، ئەو چەكەش (سەبر و ئارامگرتن)ە.

باشە چینینی فەرشى كاشان چ پەیوەندی بە دۆخی ئێستای جەنگی نێوان ئەمریكا و ئیسڕائیل لەگەڵ ئێراندا هەیە؟

با بگەڕێنەوە بۆ مێژووی نزیكەی نیوسەدە لەمەوبەر، كاتێك لە ساڵی 1979 لەكاتی شۆڕشی ئیسلامی ئێران دەست بەسەر باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە تاراندا گیرا، كارمەندانی باڵیۆزخانە هەرچی بەڵگەنامەی نهێنی ناو باڵیۆزخانەكەیان هەبوو لەرێگەی ئامێری وردكردنی كاغەزەوە كردیانە پارچەی زۆر ورد و باریك، ئیدی ئەمریكا پشتڕاست بوو كە ئەو ئامێرە قەڵایەكی سەختی پاراستنی نهێنییەكانی ناو باڵیۆزخانەكەیان دەبێت، بەڵام نەیانزانی ئێرانیەكان نهێنی ئەو سەبر و ئارامگرتنەی لە چنینی فەرەشە بەناوبانگەكانیان هەیانە، بۆ كۆكردنەوەی ئەو بەڵگەنامانە بەكاردەهێنن.

بەڵێ‌، نهێنیەكانی هونەری فەرش چنین، ئێرانیەكانی فێری سەبر و ئارامگرتن كردووە، ئەوكات گەنجە سەرگەرمەكانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران، كە بەشێكیان خوێندکاری زانکۆ بوون لە تاران، پەنایان بۆ شارەزایانی فەرشچینینی وڵاتەكەیان برد، كە چۆن بتوانن سوود لەو كاغەزە باریكە وردكراوانەی بەڵگەنامە نهێنییەكانی باڵیۆزخانەی ئەمریكا وەربگرن.

دەستیان بە چینینەوەی كاغەزەكان كرد، بۆ ماوەی حەوت ساڵ خەریك بوون تا توانیان پارچە بە پارچە و لاپەڕە بە لاپەڕەی هەموو بەڵگەنامەکان پێکەوە بنوسێننەوە و بزانن چ نهێنییەكی شاراوەی كاری سیخوڕیكردن لەناو باڵیۆزخانەكەی ئەمریكا لە پایتەختی وڵاتەكەیاندا هەبووە.

ئیدی ئەو نهێنیانە ئاشكرا بوون و هەموو بەڵگەنامەکانیان لە 70 بەرگدا چاپکرد و لەسەر شۆستەکانی تاران بڵاویانکردەوە، تەنانەت بینای باڵیۆزخانەکەیان گۆڕی بۆ مۆزەخانەیەکی کراوە و ناویان نا “هێلانەی سیخوڕەکان” و  ئەو ژوورانەی کاری نهێنییان تێدا دەکرا، ئێستا بوونەتە شوێنی گەشتیاری بۆ بینینی ئامێرەکانی گوێگرتن و بەڵگەنامە نۆژەنکراوەکان.

ئێران توانی ئەم بەڵگەنامانە وەک ئامرازێکی پڕوپاگەندەی بەهێز بۆ پتەوکردنی رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ واشنتۆن بەتایبەتیش لە مانگەکانی سەرەتای شۆڕشی ئیسلامیدا بەکاربهێنێت، تانەت ئەو بەڵگەنامانەی كردە بنەمایەك بۆ خەڵكەكەی و پێیووتن تا ئێران مابێت دوژمنێكی سەرسەختی هەیە ئەویش ئەمریكایە.

ئەوكات دەزگای هەواڵگری ئەمریكا CIA بەهەواڵی ئاشكرابوونی ئەم بەڵگەنامانەی زۆر پەست و نیگەران بوو، چونكە باڵیۆزخانەكەی تارانیان تەنیا بۆ کارەکانی ناو ئێران نەبوو، بەڵکو مەڵبەندی سەرەکیی کارە هەواڵگرییەکانی بوو لە هەموو وڵاتانی ئاسیا، لە تورکیاوە بگرە تا دەگاتە وڵاتی چین، هەموو کارەکان لە تارانەوە بەڕێوە دەبران و بۆیە ئێران لەرێگەی ئەو بەڵگەنامانەوە لیستی ناوی هەموو ئەو سیخوڕانەی دەستكەوت كە جگە لەناوخۆی ئێران، لە تەواوی ئەو وڵاتانەی ئاسیا كاری سیخوڕی بۆ ئەمریكا دەكرد.

ئەوكات داوایان لە جیمی كارتەری سەرۆكی ئەمریكا كرد داوای لێبوردن بكات، ئەوەیش ئەوەی بە مەحاڵ زانی و نەیكرد، لەبەرامبەریشدا ئێران ناوی تەواوی سیخوڕەکانی ئەمریكای لە وڵاتی چین، وڵاتانی باشووری رۆژهەڵاتی ئاسیا، هیندستان، پاکستان و تورکیا بڵاوكردەوە، كە ئەمەش بۆ CIA  کارەسات بوو و  ناچار بەپەلە هەموو سیخوڕەکانی لەو وڵاتانە کشاندەوە و بەمەش تۆڕە سیخوڕییەکانی ئەمریكا هێنایەوە سەر سفر.

لەدوای ئەم رووداوە مێژووییە، زۆر جاران لە لێكۆڵینەوە و توێژینەوەكاندا بە ئەمریكا وتراوە نەكەی رووبەڕووی ئێران ببیتەوە، چونكە ئەوان ئەوەندە بە سەبرن بە لۆكە سەری نەیارەكانیان دەبڕن، پێیان وتووە گەلێک ئامادەبێت ساڵانێکی زۆر تەرخان بكات تەنیا بۆ چنین و تەواوکردنی یەک فەرشی كاشان و بەردەوامیش چای زەعفەران بخواتەوە كە (هێوركەرەوەی دەمارەكانە)، هی ئەوە نییە جەنگی لەبەرامبەردا بەرپا بكەیت.

ئەو مێژووی بۆم باسكردن، بۆ بەراوردكردنی جەنگەكەی ئێستایە، جۆرێك لە ئارامگرتن و خۆراگری و كاركردنی نهێنی ئێرانییەكان، لەبەرامبەر ئەوپەڕی تەكنەلۆژیای پێشكەوتووی سەربازی ئەمریكایە، ئەمریكاش هەروەكو سەرۆكەكەی كە تاوەكو بەرەبەیانی سبەینێ‌ چوارشەممە مۆڵەتی پێداون، دەنا دەڵێت (جەهەنەمتان پیشان دەدەم)، كەچی ئێران وەكو راهاتنە هەمیشەییەكەی خۆی تەسلیمبوونی بەهەموو شێوەیەك رەتكردووەتەوە.

كەواتە، ئەوەی چاوەڕێی دەكەین لەدوای كۆتایی هاتنی ئەو موڵەتەی ترامپ رووبدات، ئەو جیاوازیە بنەڕەتیەیە كە لە عەقیدەی جەنگەكەی ئێستادا دەبیندرێت، دۆناڵد ترەمپ لێدانی خێرا و دەستکەوتی دەستبەجێی دەوێت و ئێرانیش لەسەر بنەمای “سەبرێکی ستراتیژی” و رووبەڕووبوونەوەی درێژخایەن راهاتووە و دەیەوێت لەو رێگەیەوە دوژمنە سەرسەخستەكەی هیلاك و ماندوو بكات.