دەروازەیەکی گومرگی لە هەرێمی کوردستان- وێنە: 964+
وەزارەتی بازرگانیی کوردستان:
هەرێم و بەغدا لەسەر سیستمی (ئەسیكودا) رێککەوتن
+964
ئەرسەلان عەبدوڵا
وەزارەتی بازرگانیی كوردستان دەڵێت، لەگەڵ بەغدا لەسەر سیستمی (ئەسیكودا) رێككەوتن، كە لە ماوەی رابردوو یەكێك بووە لە كێشە و ناكۆكییەكانی نێوان هەردوولا و بازرگان و كۆمپانیاكانی كوردستان كێشەی زۆریان هەبووە و زەرەمەند بوون.
وەزارەتەكە ئەمڕۆ سێشەممە 2.9.2025 لە راگەیاندراوێكدا دەڵێت، ئەمڕۆ بڵند محەمەد بەڕێوەبەری گشتی تۆمارکردنی کۆمپانیاکان، نوێنەرانی وەزارەتى ناوخۆ، بەڕێوەبەری گشتیی گەشەپێدانی پیشەسازی، بەڕێوەبەری گشتیی گومرگ و بەڕێوەبەری کونتڕۆڵی جۆری، لەگەڵ هاوتاكانيان لە حکومەتی عێراق و سامى سودانی راوێژكارى سەرۆك وەزيرانى حكومەتى فيدراڵ کۆبوونەوە بۆ چارەسەری چەند کێشەیەک، کە لە نێوان هەرێم و بەغدا لە بارەی کۆمپانیاکانەوە هەبوون.
هەروەها هاتووە، “یەکێک لەو بڕیارانە کە لە کۆبوونەوەکەدا درا و رێکەوتنی لەسەرکرا سیستمی ( ئەسیكودا)بوو، كە ئەم سيستمە لە ماوەكانى رابردوو يەكێك بوو لە كێشە و ناكوكيیەكانى نێوان هەردوولا و بازرگان و كۆمپانياكانى هەرێمى كوردستان باجى ئەو ناكۆكیيانەیان دەدا و راستەوخۆ كاريگەریى خراپى بۆ سەر دۆخى بازاڕ و بازرگانى و ئابووریى كوردستان هەبوو.”
“لە رێكەوتنەكەدا بڕيار دراوە بە بەكارهێنانى ژمارەى بازرگانى كۆمپانياكان ( UEN ) كە پێكهاتووە لە چواردە ژمارەى بێ هاوتا و بكرێتە بنەمايەك بۆ وەرگرتن و بەشداریكردن لە سيستمى ( ئەسيكودا ) و بۆ لەمەودوا كۆمپانياكانى هەرێمى كوردستان پێويستيان بە ناسنامەى باج ( هويەى ضريبى ) نابێت و لەگەڵ چارەسەر كردنى ئەم كێشەيە كۆمپانياكانى كوردستان بەگشتى دەتوانن وەك كۆمپانياكانى ناوەڕاست و خوارووى عێراق كارى بازرگانى هاوردە و هەناردەى خۆيان بە شێوەيەكى ئاسايی و ياسايی بەجێ بگەيەنن “، لە راگەیاندراوەكەدا هاتووە.
سیستمی ئەسیكودا چییە؟
لە بارەی ئەو سیستمەوە تۆڕی 964 پرسیاری لە زیرەكیی دەستكرد و بەم جۆرە وەڵامی دایەوە:
سیستمی ئەسیكودا گومرگی (ASYCUDA) بریتییە لە پرۆگرامێکی کۆمپیتەری نێودەوڵەتی کە لەلایەن کۆنفرانسی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ بازرگانی و گەشەپێدان (UNCTAD) پەرەی پێدراوە، ئەم سیستمە یارمەتی وڵاتان دەدات لە مۆدێرنکردنی رێکارەکانی گومرگی و کارئاسانی بۆ بازرگانی نێودەوڵەتی.
ئامانجە سەرەکییەکانی سیستمی ئەسیكودا:
· کارئاسانی بازرگانی: خێراکردنی پڕۆسەکانی پاککردنەوەی گومرگی بۆ هەناردە و هاوردەکردن.
· زیادکردنی داهات: یارمەتیدانی حکومەتەکان بۆ کۆکردنەوەی باج و رسووماتی گومرگی بە شێوەیەکی کاراتر و ڕێگریکردن لە قاچاخچێتی.
· سادەکردنی ڕێکارەکان: کەمکردنەوەی کاغەز و پڕۆسە دەستییەکان، گۆڕینیان بە سیستمی ئەلیکترۆنی.
· کەمکردنەوەی گەندەڵی: بەهۆی شفافیەت و چاودێریکردنی وردی مامەڵەکانەوە.
· کۆکردنەوەی داتا: دابینکردنی زانیاری ورد و کاتی ڕاستەقینە دەربارەی بازرگانی نێودەوڵەتی، کە بۆ بڕیاردانی ئابووری گرنگە.
چۆن کار دەکات؟
سیستمی ئەسیكودا زانیارییەکانی دەربارەی کاڵا هاوردەکراو و هەناردەکراو لەسەر شێوەی ئەلیکترۆنی تۆمار دەکات. ئەمەش کارئاسانی بۆ شیکردنەوەی دڵنیایی گومرگی، حیسابکردنی باج، و بەڕێوەبردنی خستنەبازاڕ دەکات. بەکارهێنەران، وەک بازرگانەکان، کارگوزارانی گومرگ، و کارمەندانی گومرگ، دەتوانن لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە مامەڵەکانیان ئەنجام بدەن.
سوودەکانی:
· خێرایی: مامەڵە گومرگییەکان بە خێراییەکی زۆرتر ئەنجام دەدرێن.
· شفافیەت: هەموو لایەنەکان دەتوانن قۆناغەکانی پڕۆسەکە ببینن.
· پاشەکەوتی تێچوو: کەمکردنەوەی تێچووی کارکردن بۆ بازرگانان و ئیدارەی گومرگ.
· هاوئاهەنگی نێودەوڵەتی: یارمەتی وڵاتان دەدات لە جێبەجێکردنی ستانداردە نێودەوڵەتییەکانی گومرگ.
زۆر وڵات لە سەرانسەری جیهاندا، بەتایبەتی لە وڵاتانی تازەگەشەسەندوو، سیستمی ئەسیكودا بەکاردەهێنن بۆ باشترکردنی کارەکانی گومرگییان.
