هه‌ردوو زانای ئه‌مریكی رۆبێرت هۆڵ و مایكڵ وۆدفۆرد
چییان كردووه؟
خه‌ڵاتی نۆبڵی ئابووری پێشكه‌ش به دوو زانای ئه‌مریكی كرا
ئه‌رسه‌لان عه‌بدوڵا
هه‌ردوو زانای ئه‌مریكی رۆبێرت هۆڵ و مایكڵ وۆدفۆرد خه‌ڵاتی نۆبڵیان له بواری ئابووری بۆ ساڵی 2026 به‌ده‌ستهێنا.
هه‌ردوو زانا به‌رامبه‌ر كاره‌كه‌یان ” بناغە ئابوورییە بچووکەکان بۆ سەقامگیری ئابووریی گەورە” نۆبڵیان پێبه‌خشرا.
بەپێی راگەیەندراوێکی ئەکادیمیای شاهانەی سوێد بۆ زانستەکان، كه شه‌وی رابردوو بوو، خەڵاتەکە بە فەرمی ناوی “خەڵاتی سڤێریجس ریکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان بۆ یادی ئەلفرێد نۆبڵ” ناونراوە، ئەمساڵ بەهای 12 ملیۆن کرۆنی سوێدی (نزیکەی 1.2 ملیۆن دۆلار)ـە.
براوەی خەڵاتەکان مۆدێلی نوێی ئابووریی گەورەیان پەرەپێدا کە توانای سەقامگیرکردنی ئابوورییان بەرزکردووه‌تەوە، ئەمەش وایکردووە رێوشوێنی دارایی و دراوی لە کاتی خۆیدا بگیرێتەبەر بۆ کەمکردنەوەی هەڵاوسانە ئابوورییە زیانبەخشەکان.
جۆن هاسلەر، سەرۆکی لیژنەی نۆبڵ بۆ زانستە ئابوورییەکان لە راگه‌یاندراوێكدا ررایگه‌یاند ، “کاری براوەی خەڵاتەکان بناغەیەکی تیۆری تۆکمەی بۆ ئەو مۆدێلانە دابینکردووە، کە ئێستا بانکە ناوەندییەکان و حکومەتەکانی جیهان بەکاریان دەهێنن”.
وتیشی، “بەهۆی ئەم کارەوە، ئێمە باشتر ئامێری پێویستمان هەیە بۆ رووبەڕووبوونەوەی شۆکە ئابوورییەکان، وەک قەیرانی وزە یان گۆڕانکاری لەناکاو لە شێوازی بەکارهێنانی ماڵەکاندا”.
خەڵاتی نۆبڵی ئابووری لە ساڵی 1969 دەستیپێکرد، لەدەرەوەی ئەو پێنج خەڵاتە ڕەسەنەی کە ئەلفرێد نۆبڵ لە وەسیەتنامەکەیدا لە ساڵی 1895 پێشنیاری کردبوو، و لەلایەن بانکی ناوەندی سوێدەوە دروستکراوە.