گەرمیان نەکرا بە پارێزگا و ئێستا سێ ناحیەشی لێ دەبەن

964+
ئەحمەد مستەفا

پەڕلەمانتار و چالاکوانە دیارەکانی گەرمیان لە بڕیاری وەزارەتی پلاندانانی عێراق بۆ بەقەزاکردنی ناحیەی قەرەتەپە و خستنەسەری ناحیەکانی جەبارە، کۆکس و کوڵەجۆ خەمیان لێهاتووە، جگە لەوەی دەڵێن، پێچەوانەی مادەی 140 ی دەستورە، ترسیانه هەیە خاکی گەرمیان لە کوردستان داببڕێ.

بیانووە یاساییەکە ئەوەیە، ئەو ناوچانەی مادەکە دەیانگرێتەوە، “نابێت دەستکاری سنووری جوگرافی و ئیداریان بکرێ” تا ئەوکاتەی مادەی 140ی دەستور بەتەواوەتی جێبەجێ دەکرێ.

پەڕلەمانتار کاروان یاروەیس، کە یەکێکە لە نوێنەرایەتی گەرمیان لە پەڕلەمانی عێراق بە 964ی وت، ئەگەر حکومەتی فیدراڵ ئەم بڕیارە بەدەستوری دەزانێی، ئەوە لەبەرامبەردا گەرانەوەی قەزاکانی کەلار و کفری و چەمچەماڵ بۆ سەر پارێزگای کەرکوک-یش بڕیارێکی دەستورییە، کە کاتی خۆی رژێمی بەعس لەچوارچوەی پرۆسەی ستەمکارانەی تەعریبدا دایبراندن لە کەرکوک.

ئەو دەڵێ، داوایان لە سەرۆک وەزیرانی عێراق سودانی کردووە، ئەو بڕیارە نادەستورییە رابگرێ و رێگە نەدات دەستور پێشێل بکرێ، کە کرۆکی ئەم بڕیارە درێژەدانە بە ستەمی تەعریب و تەرحیل کە دەبوو حکومەتە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق مادەی 140یان جێبەجێ بکردایە، کە نەشیان کردووە، نابێ پێشێلی بکەن.

تێبینییەکی دیار لەسەر بە قەزاکردنی قەرەتەپە ژمارەی دانیشتووانەکەیەتی کە هاوتا مەرجی بە قەزاکردن نیە، بێستوون ژاڵەیی، چالاکوانی دیار لە گەرمیان وتارێکی نوسیووە و دەڵێت، ئەگەر لە 20 ساڵی رابردودا بمانتوانیایە گەرمیانمان بکردایە بە پارێزگا لە هەرێمدا، ئێستا شەڕی دانپێدانانی پارێزگاکەشمان لەعێراقدا تەواو کردبوو، بەڵام ئەو دەرفەتەشمان دۆڕاند.

ئەو دەڵێ، گەرمیان لەم رۆژانەدا بەکردنە قەزای قەرەتەپە و دابڕینی کوڵەجۆ و جەبارە بۆ ئەم قەزایە پارچەیەکی تری لەلایەن حکومەتی ناوەندەوە لێ پچڕێنراوە، کە بەپێی یاسا بەرکارەکانی عیراق بۆ کردنەوەی قەزا دەبێت ناوەندی قەزاکە 50000 کەس و هەمو سنوری قەزاکە 80000 کەسی تێدا بێت کە هیچ کام لەم مەرجانە لە قەرەتەپەدا نیە.

ئەو چالاکوانە وای دەبینێ، ئەە کردن بە قەزایە، تەواو بڕیارێکی سیاسی دژی کوردە و کوردیش بەو هەموو ساڵەی بوونی وەک هێز و ئیدارە لە جەبارە و قەرەتەپە نەیتوانیوە هیچ لەچارەنوس و ئایندەی ئەو ناوچانە بگۆڕێ.

ناحیەی قەرەتەپە بوو بە قەزا